Al-Balad: Gdzie rozpoczął się przemysł turystyczny Arabii Saudyjskiej
![Al-Balad: Gdzie rozpoczął się przemysł turystyczny Arabii Saudyjskiej](https://oen.pl/wp-content/uploads/2023/04/230418110150-balad-tz-1-super-tease-770x470.jpg)
Uwaga redaktora: (Ten serial CNN Travel jest lub był sponsorowany przez kraj, który opisuje. CNN zachowuje pełną kontrolę redakcyjną nad tematyką, raportowaniem i częstotliwością artykułów i filmów w ramach sponsorowania, zgodnie z naszą polityką).
(CNN) Obecnie Dżudda wygląda jak wiele innych nowoczesnych miast: tętniące życiem centra handlowe pełne międzynarodowych luksusowych marek, kwitnąca kultura kawiarni i kawiarni oraz nadmorska dzielnica, w której można spacerować, gdzie rodziny spotykają się w weekendy.
Ale bijące serce tego miasta, Al-Balad, ma ponad tysiąc lat i zostało nieskazitelnie zachowane jako przypomnienie historii Arabii Saudyjskiej – w szczególności roli Dżuddy jako kluczowego punktu wejścia dla religijnych pielgrzymów.
„Arabia Saudyjska to jeden z najbardziej fascynujących krajów na świecie. To kraj zarówno Wschodu, jak i Zachodu. To kraj połączony z Afryką. Widać to w Baladzie” – mówi Sean Foley, profesor Bliskiego Wschodu i historii islamu na Uniwersytecie Stanowym Middle Tennessee
„To miejsce wyjątkowego skrzyżowania kultur, trochę jak Singapur czy Hongkong. To miasto portowe”.
Na wieki przed pojawieniem się internetowych serwisów rezerwacji podróży i autobusów wycieczkowych rojących się od wczasowiczów z kijkami do selfie, drugie co do wielkości miasto Arabii Saudyjskiej było gorącym punktem turystycznym w dobrej wierze.
Z miasta do miasta
Jedną z najbardziej zauważalnych cech budynków w Al-Balad – co po arabsku oznacza po prostu „miasto” – jest forma skomplikowanej drewnianej kratownicy znanej jako rawasheen.
Te drewniane osłony okienne i balkony były popularne nie tylko ze względów estetycznych – chociaż wiele z nich jest pięknych, ze skomplikowanymi wzorami kół, półksiężyców, strzałek lub gwiazd i często malowanych w odcieniach niebieskiego lub zielonego.
Po prostu były praktyczne w życiu na pustyni. Rawasheen (w liczbie pojedynczej rzędowy) blokował najgorsze południowe słońce, podczas gdy żaluzje i listwy przepuszczały bryzę.
Oprócz tego, że są piękne, te rawasheen – często wykonane z doskonałych materiałów spoza tego obszaru – są przykładem dynamicznej kultury Jeddah.
„To, co uczyniło Jeddah bardzo bogatym, to handel przez Morze Czerwone do Egiptu, który był bardzo dużym rynkiem”, wyjaśnia James Parry, autor książki „Jeddah Al Balad”.
„Tak więc kupcy Jeddah byli jak pośrednicy, stali się bardzo bogaci i zbudowali sobie wspaniałe domy, udekorowani drogimi materiałami, dużo importowanego drewna tekowego i mahoniu z południowej Azji, Indii, a także niektórych z Afryki Wschodniej”.
Przez długi czas miasto było otoczone murami. Ponieważ coraz więcej ludzi przenosiło się do Dżuddy, przestrzeń szybko stała się problemem. Jednym z rozwiązań było budowanie w górę, więc były domy z ośmioma lub dziewięcioma piętrami.
Jeden z najstarszych i najsłynniejszych domów, niegdyś należący do rodziny Nassif, a obecnie należący do rządu saudyjskiego i przekształcony w muzeum, był nie tylko wysoki – jego wewnętrzne schody były wystarczająco szerokie, by wielbłąd mógł dźwigać wodę do wysokości najwyższe piętra.
Potem, w VII wieku, pojawił się powód do podzielenia budynków na wiele domów lub pokoi: turyści.
Wtedy kalif Uthman ibn Affan zadekretował, że Dżudda będzie oficjalnym portem dla pielgrzymów do Mekki, najświętszego miejsca islamu. W pobliżu znajduje się także drugie najświętsze miasto, Medyna.
„Ogólnie rzecz biorąc, Balad i Jeddah oraz zachodnie regiony Królestwa są wyjątkowe ze względu na obecność Mekki i Medyny oraz hadżdż” – mówi Foley. „Mają zewnętrzne połączenie z resztą świata i bardzo zróżnicowane poczucie społeczności”.
Typowa osłona okien Raasheen na budynku Al Balad.
Co zobaczyć
Dawny dom rodziny Nassifów – ten ze schodami o szerokości wielbłąda – to muzeum o nazwie Bait (po arabsku „dom”) Nassif. To ulubione miejsce do robienia zdjęć dzięki dużemu drzewu, które rośnie przed – i częściowo w poprzek – budynku.
W okolicy znajdują się inne godne uwagi budynki, które również powinny znaleźć się na liście podróżnych, a mianowicie Shafi’i Masjid, najstarszy meczet w Dżuddzie, którego początki sięgają XIII wieku, oraz Bab Mekka, czyli brama Mekki, która jest jedną z jedynych pozostałych fragmentów murów starożytnego miasta.
Ale być może najlepsza rzecz do zrobienia w Al-Balad jest najprostsza: po prostu przejdź się po labiryncie wąskich uliczek.
Idealny czas na wizytę to poranki i wczesne wieczory, ponieważ wiele firm jest zamkniętych w najgorętszych porach dnia.
Jeśli potrzebujesz przerwy od zwiedzania, zatrzymaj się w jednej z wielu kawiarni w okolicy. Medd Café & Roastery, z nieskazitelną podłogą wyłożoną kafelkami i jasnymi lampkami na suficie, zatrudnia anglojęzyczny personel i serwuje herbatę w lokalnych filiżankach.
Stamtąd wystarczy krótki spacer do galerii sztuki Bait Alhodaif i pracowni artystycznych, które łatwo rozpoznać po ręcznie malowanym arabskim piśmie w kolorach czerwonym, niebieskim i czarnym z przodu oraz niebieskich drzwiach inspirowanych wzorami rawasheen.
Nowe życie Balada
Wielu miejscowych przypisuje Mohammedowi Said Farsi, który był burmistrzem Dżuddy w latach 1972-1986, odmłodzenie Al-Balad.
Kiedy został wybrany, stara dzielnica nie była już błyszczącym klejnotem, jakim była przed wiekami.
Domy były zaniedbane i opuszczone. Budynki były niebezpieczne, wiele z nich nie miało elektryczności ani bieżącej wody. Lokalne rodziny zdecydowały się przenieść do nowoczesnych dzielnic z klimatyzacją i parkingiem.
W pewnym okresie XX wieku wielu dużych producentów tekstyliów przejęło budynki w Al-Balad. Niektórzy z nich zainstalowali ogromne przemysłowe maszyny do szycia, które przez cały dzień grzechotały i tak już delikatnymi ścianami, zaostrzając problemy konstrukcyjne.
Farsi pochodził ze starej rodziny Jeddawi i był zapalonym kolekcjonerem sztuki zachodniej. Poświęcił zasoby miasta na pozostałe budynki Al Balad i zapobiegł wyburzeniu niektórych z nich, mówi Parry.
A przywództwo Farsi opłaciło się.
Obszar Al-Balad został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2014 roku jako Historyczna Jeddah, Brama do Mekki.
Obecnie w niektórych lepiej zachowanych budynkach na parterach działają sklepy, kawiarnie i inne firmy.
Właściciele mogą mieć teraz smartfony i zegarki Apple, ale w wąskich uliczkach wciąż stoją sprzedawcy dywanów i sklepy z przyprawami.
Ten bladoniebieski kolor jest jednym z najpopularniejszych kolorów drzwi i okien na Starym Mieście.
A Al-Balad jest nadal ważnym miejscem spotkań Saudyjczyków, ale na różne sposoby. MDLBEAST, firma zajmująca się rozrywką muzyczną, zorganizowała w grudniu 2022 roku festiwal muzyczny Balad Beast.
W ciągu dwóch nocy stare budynki Al-Balad zostały oświetlone, a zespoły takie jak Busta Rhymes, Xzibit i Lupe Fiasco wystąpiły obok największych muzyków świata arabskiego.
Parry, historyk i autor, był w Jeddah kilkanaście razy, ale mówi, że zawsze wraca do Al-Balad.
„Chociaż kiedyś w innych miastach, takich jak Mekka, były bardzo wysokie budynki, teraz w dużej mierze zostały one zabrane. I myślę, że tylko w Dżuddzie, kiedy stoisz w Al-Balad, czujesz, że jesteś w miejsce historyczne”.