![Chińską gospodarkę nawiedziły cztery plagi. Eksperci: Europa może ucierpieć](https://oen.pl/wp-content/uploads/2024/01/przewodniczacy-chinskiej-republiki-ludowej-xi-jinping-770x470.jpg)
10 lutego 2024 r. to dla Chińczyków początek Roku Smoka. Tradycyjnie symbolizuje on władzę cesarską, siłę i energię. Tym razem słowa te wskazują jednak na to, czego Pekinowi najbardziej brakuje. Choć chińskie władze mogą szukać ratunku w symbolice, ekonomiści i przedsiębiorcy wolą polegać na namacalnych danych — a te wyglądają przerażająco.
Chińska gospodarka wydaje się pogrążona w głębokim kryzysie i jego rozmiary są znacznie większe, niż pokazują oficjalne dane. Niemiecki Bank Federalny (Bundesbank) w swoim najnowszym raporcie pokazał, z czym może wiązać się głębokie załamanie chińskiej gospodarki oraz jakie konsekwencje mogłaby pociągnąć za sobą inwazji Chin na Tajwan. Wnioski są mocno niepokojące.
Największe chińskie bolączki
„Pod względem gospodarczym Chiny stoją obecnie przed poważnymi wyzwaniami. Niewykluczone, że pogrążą się w kryzysie gospodarczym, który pociągnie za sobą międzynarodowe skutki uboczne” — stwierdzają na początku swojej analizy autorzy raportu.
Taka diagnoza może wydawać się zaskakująca, a nawet absurdalna — zwłaszcza jeśli spojrzeć na oficjalne dane prezentowane przez Pekin. Wynika z nich, że gospodarka Chin w ubiegłym roku wzrosła o 5,2 proc. Warto jednak zauważyć, że nawet według oficjalnych danych wzrost nominalny, który nie obejmuje inflacji, wyniósł zaledwie 4,2 proc., ponieważ w 2023 r. w Państwie Środka spadły ceny. Chiny są zatem pogrążone w stanie głębokiej deflacji.
Co więcej, wielu ekonomistów wątpi w dane przedstawiane przez Pekin. Chociaż może on prezentować wyidealizowany obraz gospodarki, nie jest w stanie już ukryć problemów, z którymi zmaga się Chińska Republika Ludowa. A tych jest wiele.
Różne działania Pekinu — takie jak choćby radykalna polityka „zero covid” w czasie pandemii oraz ograniczanie działalności odnoszących sukcesy firm internetowych (co zniszczyło ich modele biznesowe) — trwale podważyły zaufanie mieszkańców do chińskich polityków.
Oprócz problemów wewnętrznych na obecną sytuację w Chinach wpływają również protekcjonistyczne działania USA.
— Przede wszystkim mamy do czynienia z kryzysem na rynku nieruchomości i jego końca nie widać. Sektor po prostu się nie odradza, mimo że od dwóch lat Pekin stosuje różne środki wsparcia, w tym odważny nakaz dla banków, by udzielały więcej pożyczek deweloperom — powiedział w wywiadzie dla „Die Welt” Alexis Bienvenu, specjalista do spraw zarządzania funduszami w firmie inwestycyjnej LFDE.
Problemy dla sektora motoryzacyjnego w Europie
Co więcej, kurczy się również chińska populacja — w zeszłym roku zmniejszyła się ona o 2 mln osób, a to dopiero początek. Wskaźnik urodzeń w Chinach wynosi obecnie 1,1 dziecka na kobietę, czyli jest znacznie niższy niż m.in. w Niemczech.
ONZ prognozuje, że do 2065 r. populacja Chin spadnie o prawie 300 mln, zaś do 2100 r. — o prawie 40 proc., do 766 mln. To wszystko przy całkowitym zadłużeniu państwa i sektora prywatnego wynoszącym ok. 360 proc. Produktu Krajowego Brutto (PKB).
Istnieją zatem powody, aby myśleć o głębokim kryzysie gospodarczym w Chinach. Analitycy z Bundesbanku przeanalizowali, co może on oznaczać dla Niemiec i Europy. Założyli, że w ciągu dwóch lat inwestycje zagraniczne w Chinach spadną o 12 proc., a PKB tego kraju — o 9 proc.
Z ich wyliczeń wynika, że takie osłabienie chińskiej gospodarki może pociągnąć za sobą spadek PKB Niemiec o 0,7 proc. w pierwszym roku i o 1 proc. w drugim. Na pierwszy rzut oka brzmi to znośnie. Jeśli jednak spojrzeć bliżej, zauważy się, że niektóre sektory mogą ucierpieć na tym znacznie bardziej, zwłaszcza te, które są sercem niemieckiej gospodarki.
„Niektóre sektory przemysłu są silnie uzależnione od chińskiego popytu. Firmy bezpośrednio zaangażowane w Chinach musiałyby więc obawiać się utraty znacznej części swojej sprzedaży i zysków” — czytamy w analizie.
Szczególnie narażony na takie perturbacje jest przemysł motoryzacyjny, producenci sprzętu elektrycznego, urządzeń elektronicznych i optycznych oraz maszyn.
Dramatyczny wpływ potencjalnej inwazji
To tylko jeden z możliwych scenariuszy. Analitycy z Bundesbanku dostrzegają również drugi — i ten może mieć dużo bardziej dramatyczny wpływ na niemiecką gospodarkę. Chodzi tu o nagłe zerwanie stosunków handlowych, do czego może dojść w przypadku inwazji Chin na Tajwan.
![Ćwiczenia tajwańskiej armii, 2023 r.](https://oen.pl/wp-content/uploads/2024/01/Chinska-gospodarke-nawiedzily-cztery-plagi-Eksperci-Europa-moze-ucierpiec.jpeg)
SAM YEH / AFP / AFP
Ćwiczenia tajwańskiej armii, 2023 r.
W takiej sytuacji niewątpliwie załamałby się niemiecki import z Chin. W niektórych obszarach gospodarki Niemiec i Chin są ze sobą mocno powiązane — na przykład w sektorze produkcji akumulatorów i baterii. Do tego niemieccy i chińscy przedsiębiorcy ściśle współpracują ze sobą w dziedzinie pozyskiwania niektórych surowców, takich jak metale ziem rzadkich. Liczne powiązania gospodarcze dominują również w sektorze farmaceutycznym, np. jeśli chodzi o produkcję antybiotyków.
Według Bundesbanku przestawienie się Niemiec ze współpracy z Chinami na wymianę towarową z innymi państwami jest praktycznie niemożliwe, ponieważ Pekin dominuje w produkcji wielu towarów.
Zależność Niemiec od Chin jest szczególnie widoczna w przypadku niektórych kluczowych surowców.
„Są one niezbędne, nie tylko do produkcji silników elektrycznych, turbin wiatrowych i systemów fotowoltaicznych, lecz także do rozwoju innych technologii przyszłości” — czytamy w raporcie.
Straty wyższe niż koszty zerwania relacji z Rosją
Konkluzja wypływająca z badania niemieckich specjalistów jest prosta — poważny kryzys w Cieśninie Tajwańskiej najprawdopodobniej doprowadziłby do zawirowań w praktycznie każdym sektorze niemieckiej gospodarki.
„Straty makroekonomiczne prawdopodobnie wyraźnie przewyższyłyby koszty dotychczasowego ograniczenia wymiany gospodarczej z Rosją” — stwierdzili w swoim raporcie specjaliści z Bundesbanku.
Głęboki kryzys gospodarczy w Chinach byłby poważnym obciążeniem dla niemieckiej gospodarki, ale prawdopodobnie dałoby się go opanować. Znacznie poważniejsze byłyby konsekwencje nagłego, całkowitego zerwania relacji z Pekinem — na przykład w wyniku jego inwazji na Tajwan.
Specjaliści z Bundesbanku uważają jednak, że Chiny także ucierpiałyby na zerwaniu relacji z Berlinem. Tak radykalny krok jest dla nich zatem bardzo ryzykowny.
„Rozwijanie dobrych stosunków gospodarczych leży w interesie obu stron” — czytamy w raporcie Niemieckiego Banku Federalnego.
Jednocześnie jednak Bundesbank wzywa firmy i polityków do podjęcia dalszych działań w celu zmniejszenia ryzyka i zwiększenia odporności niemieckiej gospodarki. Przede wszystkim chodzi o wzmocnienie regionalnych umów o wolnym handlu, co ułatwiłoby firmom dywersyfikację ich relacji z dostawcami z różnych krajów.
Strategia niemieckiego rządu wobec Chin i działania podjęte przez Komisję Europejską wskazują, że Europa zdała sobie sprawę z ryzyka. To właściwy kierunek.